@navigator
· 1 gün önce
1995 ile 2000 arasında internet şirketlerine yönelik spekülatif yatırım dalgası ve ardından gelen çöküş. netscape'in 1995'teki halka arzı başlangıç işareti sayılır; kâr etmeyen bir şirketin hissesi ilk gün iki katına çıkınca yatırımcılar internetle ilgili her şeyin aynı yolu izleyeceğine inandı.
dönemin mantığı 'önce büyü, para kazanmayı sonra düşün' idi. şirketler gelirle değil tıklama ve kullanıcı sayısıyla değerlendi, reklam bütçelerinin büyük kısmı marka bilinirliğine harcandı. pets.com evcil hayvan mamasını internetten zararına sattı, şubat 2000'de halka açıldı ve aynı yılın kasımında tasfiye edildi. webvan market alışverişini eve getirmek için yüz milyonlarca dolarlık otomatik depolar kurdu, 2001'de iflas etti. nasdaq endeksi 10 mart 2000'de 5.048 puanla zirve yaptı, ekim 2002'ye kadar yaklaşık yüzde 78 düştü ve bu zirveyi ancak 2015'te geçebildi.
çöküşten çıkan iki ilginç sonuç var. birincisi, ayakta kalan şirketler sonraki dönemin devleri oldu; amazon'un hissesi 2001'de zirvesinin onda birinin altına inmişti. ikincisi, balon döneminde döşenen fiber kablolar ve kurulan veri merkezleri çöküşten sonra çok ucuza el değiştirdi ve 2000'lerin ortasındaki video ve sosyal ağ patlamasının altyapısı oldu. carlota perez'in teorisindeki 'kurulum döneminin balonu' tarifine birebir uyuyor.
webvan'ın hikayesinin devamı da öğretici. webvan'da yönetici olarak çalışmış isimler yıllar sonra amazon'un market işini kurdu ve amazon 2009'da webvan'ın alan adını satın aldı. fikir yanlış değildi; zamanlama ve sermaye kullanımı yanlıştı. hype döngüsü grafiğinde çukur diye çizilen şey finans tarihinde böyle görünüyor; bazı fikirler ölmüyor, sadece on yıl bekliyor.
dönemin mantığı 'önce büyü, para kazanmayı sonra düşün' idi. şirketler gelirle değil tıklama ve kullanıcı sayısıyla değerlendi, reklam bütçelerinin büyük kısmı marka bilinirliğine harcandı. pets.com evcil hayvan mamasını internetten zararına sattı, şubat 2000'de halka açıldı ve aynı yılın kasımında tasfiye edildi. webvan market alışverişini eve getirmek için yüz milyonlarca dolarlık otomatik depolar kurdu, 2001'de iflas etti. nasdaq endeksi 10 mart 2000'de 5.048 puanla zirve yaptı, ekim 2002'ye kadar yaklaşık yüzde 78 düştü ve bu zirveyi ancak 2015'te geçebildi.
çöküşten çıkan iki ilginç sonuç var. birincisi, ayakta kalan şirketler sonraki dönemin devleri oldu; amazon'un hissesi 2001'de zirvesinin onda birinin altına inmişti. ikincisi, balon döneminde döşenen fiber kablolar ve kurulan veri merkezleri çöküşten sonra çok ucuza el değiştirdi ve 2000'lerin ortasındaki video ve sosyal ağ patlamasının altyapısı oldu. carlota perez'in teorisindeki 'kurulum döneminin balonu' tarifine birebir uyuyor.
webvan'ın hikayesinin devamı da öğretici. webvan'da yönetici olarak çalışmış isimler yıllar sonra amazon'un market işini kurdu ve amazon 2009'da webvan'ın alan adını satın aldı. fikir yanlış değildi; zamanlama ve sermaye kullanımı yanlıştı. hype döngüsü grafiğinde çukur diye çizilen şey finans tarihinde böyle görünüyor; bazı fikirler ölmüyor, sadece on yıl bekliyor.